Avukatın Uzlaşma Sağlama Yetkisi more

Şamil DEMİR Avukat AVUKATIN UZLAŞMA SAĞLAMA YETKİSİ Şamil DEMİR Avukat AVUKATIN UZLAŞMA SAĞLAMA YETKİSİ                               ADALET YAYINEVİ Ankara - 2011 ADALET BASIM YAYIM DAĞITIM SAN. ve TİC. LTD. ŞTİ.     Avukatın Uzlaşma Sağlama Yetkisi  Şamil Demir      Hukuk Yayınları Dizisi – 8     Birinci Baskı  :  Ekim, 2011    ISBN  :  978 –        ADALET YAYINEVİ Merkez  :  Cihan Sokak No: 16/B Sıhhiye / Ankara    Tel  : (0 312) 231 17 00 − 231 17 94     Fax  : (0 312) 231 77 04  Şube  :  Bursa Adliye Sarayı Zemin Kat Bursa  web  :  adalet.com.tr – adaletyayinevi.com  e‐mail  :   adalety@adaletyayinevi.com      Sayfa Tasarımı:  Hülya Çam    Kapak Tasarımı:  İlknur Özkal      Baskı:  Sözkesen Matbaacılık Tic. Ltd. Şti.  Tel: (0 312) 395 21 10 ‐ Ankara       Aileme…          ÖNSÖZ Avukatın Uzlaşma Sağlama Yetkisi adlı bu çalışma Başkent Üniversitesi  Sosyal  Bilimler  Enstitüsü’nde  yüksek  lisans  tezi  olarak  hazırlanmış  ve  08.07.2011  tarihinde  Prof.  Dr.  Kudret  Güven,  Prof.  Dr.  Ramazan  Arslan  ve  Doç.  Dr.  Mustafa  S.  Özbek’ten  oluşan  jüri  tarafından  oybirliğiyle  başarılı  bulunmuştur.   Dünyadaki  medeni  yargı  reformu  çalışmaları  kapsamında,  alternatif  uyuşmazlık çözüm yollarının uygulaması her geçen gün yaygınlaşmaktadır.  Bu  akımın  sonucu  olarak  Türk  hukukunda,  son  on  yılda  ADR’  ye  ilişkin  düzenlemeler yapılmıştır. Bunlardan birisi olan ve Av. Kan. m. 35/A’da dü‐ zenlenen  avukatın  uzlaşma  sağlama  yetkisi,  uyuşmazlıkların  çözümünde  başvurulabilecek mahkeme dışı bir seçenek olarak ortaya çıkmıştır. Avukat‐ lara verilen uzlaşma sağlama yetkisiyle, yargının iş yükünün azaltılması ve  avukatlara yargı dışı işlev kazandırılması amaçlanmıştır. Düzenlemeye göre  avukatlar,  dava  açılmadan  veya  dava  açıldıktan  sonra  tahkikata  ilişkin  ilk  duruşmadan  önce  kendilerine  gelen  iş  ve  davalarda,  tarafların  üzerinde  serbestçe  tasarruf  edebilecekleri  konularda  müvekkilleriyle  birlikte  karşı  tarafı uzlaşmaya davet edebilirler. Uzlaşma sağlanırsa avukatlar ile müvek‐ killeri  tarafından  Yönetmeliğe  uygun  şekilde  hazırlanarak  imzalanan  tuta‐ nak,  İcra  ve  İflas  Kanunu’nun  38.  maddesine  göre  ilâm  niteliğindedir.  Uz‐ laşma  tutanağına  tanınan  ilâm  niteliği,  onun  diğer  ADR  yollarına  getirilen,  süreç sonunda varılan anlaşmanın bağlayıcı olmadığı yönündeki eleştiriler‐ den sıyrılmasını ve daha etkin bir yöntem olarak öne çıkmasını sağlamıştır.   Çalışmada uyuşmazlık taraflarının uzlaşma sağlama yoluna karar ver‐ mesinden; uzlaşma tutanağının imzalanması, icra takibine konu edilmesi ve  muhtemel  itiraz  ve iptal  taleplerine  kadar  olan  hukuki  sürece ilişkin  bütün  ihtimaller  değerlendirilmiştir.  Uygulamada  ortaya  çıkabilecek  sorunların  tespitinden ziyade uygulayıcılara yol gösterecek önerilerde bulunmaya çalı‐ şılmıştır. Doktrinde var olan görüşlerin aktarılmasıyla yetinilmeyerek uygu‐ lamayı  olumsuz  etkileyen  eksiklikler  ele  alınmış  ve  düzenleme  önerileri  getirilmiştir.  Bu  açıdan  çalışmamız  avukatlık  hukuku,  borçlar  hukuku,  me‐ deni  usul  hukuku  ve  icra  iflas  hukuku  alanlarına  giren  konularda  maddi  hukuk  ile  cebri  icranın,  alternatif  uyuşmazlık  çözüm  yollarıyla  hukuk  bili‐ minin  iç  içe  geçtiği  bir  kapsama  ulaşmıştır.  Bir  yenilik  olarak  çalışmada,  uzlaşma  sağlama  yöntemiyle  birlikte  hangi  uyuşmazlık  çözüm  yöntemleri‐ nin  uygulama  bulabileceği  üzerinde  durulmuş;  avukatın  müvekkilini  uz‐ VIII    laşma  sağlamaya  yönlendirmesinden  başlayarak,  uzlaşma  sağlama  yoluna  başvurma  kararı  alınması,  müzakereye  hazırlık  süreci,  uzlaşma  sağlamada  karşılaşılabilecek müzakere yaklaşımları, bunlardan yararlı ve zararlı olanlar  ile avukatların uzlaşma sağlama sırasında kullanabilecekleri bazı temel tak‐ tikler  ayrıntılı  olarak  açıklanmıştır.  Çalışmada  avukatın  uzlaşma  sağlama  yetkisinin  kapsamı  ve  ilam  niteliğini  ilgilendiren  yayınlanmış  bütün  Yargı‐ tay  kararları  incelenmiş  ve  yazım  sürecinde  kanunlaşan  HMK  ve  TBK  hü‐ kümleri çalışmaya dâhil edilerek bunların uzlaşma sağlamaya etkileri değer‐ lendirilmiştir.  Avukatın uzlaşma  sağlama  yetkisi  konusunda  bilimsel  ölçülere  uygun  bir  çalışma  yapmak  amacıyla  başladığım  yüksek  lisans  eğitimimde  beni  destekleyen Prof. Dr. Kudret Güven, Prof. Dr. Fikret Eren ve Doç. Dr. Mus‐ tafa  S.  Özbek’e  teşekkürü  borç  bilirim.  Çalışmam  sırasında  danışmanlığımı  Doç. Dr. Mustafa S. Özbek’in üstlenmiş olması benim için büyük bir şanstır.  Kendisinin küçük ama çığır açan önerilerinin bu çalışmanın şekillenmesinde  büyük etkisi olmuştur. Bu vesileyle yararlanma olanağı bulduğum bilimsel  makale ve kitapları kaleme alan medeni usul hukukçularına ve meslektaşla‐ rıma çalışmanın ortaya çıkmasındaki katkıları nedeniyle teşekkür ediyorum.   Hayatımın  her  alanında  desteklerini  hissettiğim  sevgili  annem  Gürcan  Demir  ve  babam  Fahri  Demir’e;  avukatlık  çalışmamın  büyük  bölümünde  deyim yerindeyse sağ kolum olan kardeşim Canan Rodoplu’ya; farklı disip‐ linlerde  çalışıyor  olmamıza  rağmen  tezimi  defalarca  okumak  sabrını  göste‐ ren,  mesai  saatleri  dışında  ve  aile  hayatımızdan  feragat  ederek  sürdürdü‐ ğüm çalışmalarımda, sağladığı huzurlu ortamla bana bir akademisyenle evli  olmanın  farkını  yaşatan  sevgili  eşim,  anayasa  hukukçusu Hande Seher  De‐ mir’e; çalışmamın tashihi konusunda yardımlarını esirgemeyen değerli mes‐ lektaşım Av. Nur Özden’e ne kadar teşekkür etsem azdır.  Son  olarak  çalışmamın  basım,  yayım  ve  dağıtımını  gerçekleştiren   Adalet  Yayınevi’nin  sahibi  Hakan  Karaaslan  ile  titiz  ve  duyarlı  yayınevi  çalışanlarına en içten teşekkürlerimi sunarım.  Çankaya, Temmuz 2011    ÇİNDEKİLER ÖNSÖZ.................................................................................................................VII  İÇİNDEKİLER.......................................................................................................IX  KAYNAKÇA.................................................................................................... XXIII  KISALTMALAR ............................................................................................. XXXI  GİRİŞ ........................................................................................................................ 1  BİRİNCİ BÖLÜM  ALTERNATİF UYUŞMAZLIK ÇÖZÜM YOLLARI VE    TEMEL KAVRAMLAR  § 1.   GENEL OLARAK ALTERNATİF  UYUŞMAZLIK ÇÖZÜMÜ ................ 5 A) Alternatif Uyuşmazlık Çözümü Kavramı ............................................. 5 B)  Alternatif Uyuşmazlık Çözümünün Tanımı ve  Temel  Özellikleri ........................................................................................................ 6 C)  Alternatif Uyuşmazlık Çözümünün Tarihî Gelişimi ......................... 8 § 2.   ALTERNATİF UYUŞMAZLIK ÇÖZÜMÜNÜN  AMAÇ VE  YARARLARI.......................................................................................................... 12 A)  Alternatif Uyuşmazlık Çözümünün Amaçları .................................. 12 B)  Alternatif Uyuşmazlık Çözümünün Yararları ................................... 13 § 3.   ALTERNATİF UYUŞMAZLIK ÇÖZÜM YOLLARI .................................. 15 A)  Tahkim............................................................................................................ 15 B)  Arabuluculuk ............................................................................................... 16 C)  Uzlaşma .......................................................................................................... 20 I.  Tanım ve Kavram.............................................................................. 20 II.  Uzlaşma ile Arabuluculuk Yönteminin Karşılaştırılması..... 21 III. Avukatlık Kanununda Düzenlenen Uzlaşma Sağlama ........ 22 D) Müzakere ....................................................................................................... 23 I. Müzakerenin Tanımı ve Unsurları .............................................. 23 II. Müzakere Teorileri ........................................................................... 24 III.  Müzakerenin Özellikleri ................................................................. 25 IV.  Müzakerenin Uygulama Alanı ..................................................... 25 V. Müzakerenin Aynı Anlamda Kullanılan  Kavramlardan  Farkları ................................................................................................. 26 E)  Tarafsız Ön Değerlendirme...................................................................... 27 F)  Arabuluculuk ‐ Tahkim............................................................................ 28 X    G)  Vakıaların Saptanması ............................................................................... 28 H)  Kısa Duruşma ............................................................................................... 29 § 4.   HUKUK UYUŞMAZLIKLARINDA  ARABULUCULUK  KANUNU TASARISI .......................................................................................... 31 A)  Arabuluculuğun Tanımı ve Esasları ..................................................... 32 B)  Arabuluculuğun İşleyişindeki Temel İlkeler ...................................... 33 I.  Gönüllülük İlkesi............................................................................... 33 II.  Eşitlik İlkesi ......................................................................................... 33 III.  Gizlilik İlkesi....................................................................................... 34 C)  Arabuluculuk Yoluyla Çözüme Kavuşabilecek   Uyuşmazlıklar .............................................................................................. 36 D)  Arabuluculuğa Başvurma ve Usulü ...................................................... 36 I. Tarafların Arabuluculuğa Başvurması ....................................... 37 II.  Mahkemenin Tarafları Ön İnceleme Aşamasında   Arabuluculuğa Teşviki .................................................................... 37 III.  Arabulucuda Aranan Nitelikler ve Arabuluculuk  Eğitimi .................................................................................................. 40 E)  Arabulucunun Hakları .............................................................................. 41 I.  Arabulucu Unvanını Kullanma Hakkı ....................................... 41 II.  Ücret, Masraf ve Avans İsteme Hakkı ........................................ 42 III.  Taraflarla Görüşme ve İletişim Kurma Hakkı ......................... 42 F)  Arabulucunun Yükümlülükleri .............................................................. 43 I.  Görevi İcra Ederken Özen, Tarafsızlık ve  Bağımsızlık  Yükümlülüğü ..................................................................................... 43 II.  Taraflara Eşit Muamelede Bulunma Yükümlülüğü ............... 44 III.  Görevini Bizzat Yerine Getirme Yükümlülüğü ....................... 45 IV.  Aydınlatma Yükümlülüğü ............................................................. 45 V.  Sır Saklama ve Tanıklıktan Çekinme Yükümlülüğü ............. 46 VI. İş Elde Etmek Maksadıyla Reklam Sayılabilecek   Davranışlardan Kaçınma Yükümlülüğü ................................... 47 VII. Belgeleri Saklama Yükümlülüğü ................................................. 47 VIII. Aidat Ödeme Yükümlülüğü .......................................................... 48 G) Arabuluculuğun Başlamasının Zamanaşımı ve  Hak  Düşürücü Sürelere Etkisi .......................................................................... 48 H) Arabuluculuk Müzakerelerinin Yürütülmesi .................................... 49 İ) Arabuluculuğun Sona Ermesi ................................................................. 50 J)  Tarafların Anlaşması ve Anlaşmanım İlâm Niteliğinde   Belge Gücü Kazanması .............................................................................. 51 XI K) Arabuluculuk ile Uzlaşma Sağlamanın Karşılaştırılması ............... 53 I. Çözüm Yoluna Başvurma ve Meslek Mensuplarının  Seçimi .................................................................................................... 53 II.  Çözüm Yollarına Başvurulabilecek Zaman .............................. 53 III.  Hak ve Yükümlülükler.................................................................... 54 IV. Arabulucularda ve Avukatlarda Aranan Nitelikler ............... 57 V. Zamanaşımı ve Hak Düşürücü Süreler ...................................... 57 VI. Avukatla Temsil Zorunluluğu ...................................................... 58 VII. Varılan Anlaşmanın Şekli ve Niteliği ......................................... 58 VIII.Gizlilik ile Beyan ve Belgelerin Kullanılamaması .................... 59 IX. Sürecin Yönetilmesindeki Masraflar ........................................... 60 L) Arabuluculuk Mesleğinin Avukatın Uzlaşma Sağlama   Yetkisinin Kullanımına Olası Etkileri ................................................... 60 İKİNCİ BÖLÜM  AVUKATLIK HUKUKUNDA UZLAŞMA SAĞLAMA  § 5.   AVUKATIN MESLEKİ YÜKÜMLÜLÜKLERİ ve  BUNLARIN  UZLAŞMA SAĞLAMAYA ETKİSİ ................................................................ 65 A) Genel Olarak ................................................................................................. 65 B) Avukatın Vekâlet Akdinden Kaynaklanan Yükümlükleri ............ 66 C)  Avukatın Özen Yükümlülüğü ................................................................ 68 D)  Avukatın Aydınlatma Yükümlülüğü ................................................... 70 E) Avukatın Sır Saklama Yükümlülüğü .................................................... 71 F) Avukatın Tâbi Olduğu Meslek Kuralları ............................................. 72 I. Mesleki Dayanışma .......................................................................... 72 II. İşi Kabulden Kaçınma ..................................................................... 72 III. Hasımla Temas .................................................................................. 73 IV. Objektif Davranma Yükümlülüğü ............................................... 73 V. Özdeşleşme Yasağı ........................................................................... 74 VI. Mesleki Nezaket ................................................................................ 74 VII.  Aydınlatma Yükümlülüğü ve Sınırları ..................................... 74 VIII. Çatışan Menfaatleri Temsil Etme Yasağı ................................... 75 IX. Meslek Sırrı ............................................................................................. 75 G) Normlar Hiyerarşisi Tartışması .............................................................. 76 § 6.   AVUKATIN UZLAŞMA SAĞLAMA YETKİSİ  ve KAPSAMI .............. 78 A) Genel Olarak ................................................................................................. 78 XII    Avukatlık Kanununda 4667 Sayılı Kanun ile  Yapılan  Değişiklik ve Kanunun 35/A Maddesi ................................................. 79 C) Avukatlığın Amacı ile Uzlaşma Sağlamanın İlişkisi ........................ 81 D) Uzlaşma Sağlama Kurumunun Amacı ve Beklenen Yarar ............ 82 I. Yargının İş Yükünün Azaltılması ................................................ 82 II.  Avukatlara Yargı Dışı İşlev Kazandırılması ............................. 83 E)  Uzlaşma Tutanağının Düzenlenebileceği Konular ........................... 85 F)  Uzlaşma Sağlamaya Başvurma Zamanı............................................... 88 G)  Uzlaşma Sağlamada Zamanaşımı Sözleşmesi ve   Zamanaşımından Feragat ......................................................................... 94 H)  Uzlaşma Sağlama ile Yargısal Çözümlerin  Karşılaştırılması ....... 95 § 7.   UZLAŞMA SAĞLAMA USULÜ ..................................................................... 98 A) Uzlaşma Sağlamada Avukatın Müvekkili ile  Birlikte  Hareket Etme Zorunluluğu...................................................................... 98 B) Uzlaşma Sağlamada Tarafların Avukatla  Temsil  Zorunluluğu ................................................................................................100 C) Uzlaşma Teklifi ...........................................................................................102 I. Uzlaşma Teklifinin Yapılması ......................................................102 1.  Uzlaşma Teklif Edilen Tarafın Avukatının  Olmaması............................................................................ 102  2.  Uzlaşma Teklifinin Şekli................................................... 103  3.  Uyuşmazlığın Tanımlanması........................................... 104  4.  Teklifin Geçerli Olacağı Süre ........................................... 105  5.  Uzlaşma Teklif Edebilecek Kişiler ve Avukatların  Yetkisi.................................................................................. 105  6.  Uzlaşma Teklif Edilebilecek Kişiler ve Avukatların  Yetkisi.................................................................................. 107  7.   Uzlaşma Arkadaşlığı......................................................... 108  a)  İhtiyari Uzlaşma Arkadaşlığı ....................................... 110  b)  Mecburi Uzlaşma Arkadaşlığı ..................................... 112  II. Uzlaşma Teklifinin Kabul veya Reddi.......................................115 D) Uzlaşma Müzakereleri..............................................................................116 I. Uzlaşma Görüşmelerinin Niteliği ...............................................116 1.  Uzlaşma Sağlamanın Müzakere Türleri Arasındaki  Yeri ...................................................................................... 116  2.   Uyuşmazlık ve Sözleşme Müzakeresi ile Uzlaşma  Müzakeresinin Farkları..................................................... 117  a)  Avukatla Temsil............................................................. 117  B) XIII b)   Hukuk Kurallarının Müzakerelere Etkisi................... 118  c)  Benimsenen Müzakere Yaklaşımları........................... 118  d)  Müzakere Taraflarının Birbirlerine Olan  Bağımlılıkları .................................................................. 118  e)   Müzakerelerin Yönetiminde Etkili Olan Etik  Kurallar ........................................................................... 119  f)   Müzakerelerin Tâbi Tutulduğu Şekil Şartları ............ 119  g)   Müzakere Konusu ve Zamanına Getirilen  Sınırlamalar .................................................................... 119  3.   Müzakerelerine Katılanların Uyuşmazlık  Çözüm  Yolunun Niteliğine Etkisi................................................. 120  4.   Uzlaşma Müzakerelerine Katılımda Gönüllülük.......... 120  5.   Uzlaşma Müzakerelerinde Tarafların Eşitliği................ 121  II.  Uzlaşma Müzakerelerinin Yeri ve Zamanı ..............................121 III.  Uzlaşma Müzakerelerinin Gündemi..........................................123 IV.  Uzlaşma Müzakerelerine Katılabilecek Kişiler .......................123 V.  Uzlaşma Müzakerelerinin Başlaması ve Yönetilmesi ...........125 1.   Müzakerelerinin Başlaması.............................................. 125  2.   Müzakereleri Yönetme Yetkisi ........................................ 126  3.   Müzakerelerin Yönetiminin Kapsamı ............................ 126  VI.  Uzlaşma Müzakerelerinde Tarafların Bilgilendirilmesi ......127 VII. Uzlaşma Müzakerelerinde Tarafların  Uzlaşmaya  Teşvik Edilmesi.................................................................................129 VIII. Uzlaşma Sağlamada Avukatlara Yüklenen  Arabuluculuk Rolü ..........................................................................130 IX. Uzlaşma Sağlamada Avukatların Taraf Temsili İşlevi.............133 E)  Uzlaşma Müzakerelerinin Gizliliği.......................................................136 F)  Uzlaşma Müzakereleri Sırasında Yararlanılabilecek  ADR  İmkânları .......................................................................................................138 G)  Üçüncü Kişi Yararına Uzlaşma ..............................................................138 H) Müzakerelerde İyiniyet Yükümlülüğü................................................140 İ)  Müzakerelerin Sona Ermesi ....................................................................142 § 8.   UYUŞMAZLIĞI UZLAŞMA SAĞLAMA ve SULH YOLUYLA   SONLANDIRMANIN ETKİLERİ...................................................................144 A)  Uzlaşmanın Dava Açıldıktan Sonra Sağlanması ve  Sulh  Seçeneği .........................................................................................................144 I.  Sulh Kavramı, Tanımı, Çeşitleri ..................................................147 II.  Sulhun Konusu ve Kapsamı .........................................................148 XIV    Sulh Olma Şekli ve Zamanı...........................................................151 1.   Sulh Olma Şekli.................................................................. 151  a)   Tarafların Kendi İstekleri ile Sulh Olması .................. 151  b)   Tarafların Hâkimin Teşviki ile Sulh Olması............... 152  2.   Sulh Olma Zamanı ............................................................ 153  a)   Mahkeme Kararından Önce Sulh ................................ 153  b)   Mahkeme Kararından Sonra Sulh ............................... 154  IV.  Sulhta Şekil.........................................................................................154 V.  Sulh Müzakerelerinin Gizliliği ve Tutanağa Geçirilmesi ....156 VI.  Sulhun Kesin Hüküm Teşkil Etmesi ..........................................157 VII. Sulhta Yargılama Giderleri ve Taraflara Yüklenmesi.............160 VIII. Sulhun İlâm Niteliği ve İcra Edilmesi ........................................161 B) Sulh ile Uzlaşma Sağlamanın Karşılaştırılması ................................162 I. Sulh ve Uzlaşma Yapılan Merci ve Kişiler ...............................163 II. Sulh ve Uzlaşmaya Başvurabilecek Kişiler ..............................165 III. Çözüm Yoluna Başvurulabilecek Zaman .................................165 IV.  Varılan Anlaşmanın Niteliği ...........................................................165 V.  Sulh ve Uzlaşma Sağlama Masrafları ........................................167 § 9.   UZLAŞMA TUTANAĞININ ŞEKLİ ve  UNSURLARI ...........................168 A)  Genel Olarak ................................................................................................168 B) Uzlaşma Tutanağının Şekli .....................................................................169 I. Kanuni Şekil ve Geçerlilik Şartı ...................................................169 II. Şekil Serbestîsini Savunan Görüşler ...........................................170 III. Güvenli Elektronik İmzalı Uzlaşma Tutanağının  Geçerliliği ...........................................................................................171 IV. Kanuni Şeklin Faydaları.................................................................173 V. Kanuni Şekle Uygun Olmayan Tutanağın Başka   Sözleşmeye Dönüşmesi ..................................................................174 C) Uzlaşmanın Yeri ve Tarihi .......................................................................175 D) Müzakerelere Katılanlara Ait Bilgiler ..................................................176 E) Uyuşmazlığın Tarifi ve Varılan Anlaşma ...........................................177 F) Uzlaşma Tutanağının Hazırlanmasında Avukatlık Ücreti ...........178 I. Avukat ile İş Sahibi Arasındaki Uzlaşmaya  İlişkin  Avukatlık Ücreti ...............................................................................179 II. Uzlaşma Tutanağı ile Karşı Tarafa Yükletilecek   Avukatlık Ücreti ...............................................................................181 III. XV İş Sahibinin Birden Çok Olması Durumunda   Avukatlık Ücreti ...............................................................................182 IV. Tarafların Kendi Aralarında Anlaşmaları ve  İşi  Takipsiz Bırakmaları Hâlinde Avukatlık Ücreti.....................182 V. Uzlaşma Sağlamada Avukatın Hapis Hakkı ...........................183 VI.  Uzlaşma Tutanağı Alacaklısının Avukatı Olmadan  İcra  Takibine Girişmesi Halinde Avukatın Hakları .......................184 G) Son Değerlendirme, İmzalar ve Tutanak Örnekleri ........................184 H) Uzlaşma Tutanağını Hazırlama Görevi ve  Özen  Yükümlülüğü ..............................................................................................186 § 10.   UZLAŞMA TUTANAĞININ  İLÂM NİTELİĞİ ........................................188 A) Uzlaşma Tutanağının İlâm Niteliğinin Hukuki Dayanağı ............188 B) Uzlaşma Tutanağının Şarta Bağlı Olmasının İlâmlı  İcraya  Dayanak Belge Niteliğine Etkisi ............................................................190 C) Başka Uyuşmazlık Çözüm Yöntemleri ile İlâm  Niteliğinde  Uzlaşma Tutanağı Elde Edilmesi ..........................................................193 D) Uzlaşma Tutanağının Konusunun Yeni Bir  Davaya Konu  Edilmesi.........................................................................................................194 E) Uzlaşma Tutanağına Dayanan Bir Alacağın Devri Hâlinde  Devralanın İlâm Niteliğinden Yararlanıp Yararlanamayacağı ....195 F)  Uzlaşma Tutanağının İlâm Niteliğinin Müzakereler   Üzerindeki Etkisi ........................................................................................198 § 11.   UZLAŞMA TUTANAĞININ İLAMLI İCRAYA  KONU  EDİLMESİ ..............................................................................................................199 A) Borçlunun Borcunu İfa Etmesi ...............................................................199 B) Borçlunun Borcunu İfa Etmemesi ve  İlâmlı İcra Takibine  Başvurulması ...............................................................................................199 I. Yetki .....................................................................................................199 II. Harçlar .................................................................................................200 III. İcra Emri..............................................................................................200 IV. Takip Arkadaşlığı ............................................................................201 V. Tarafların Birbirinden Bağımsız Takip Hakkı.........................202 VI.  Tebligat ................................................................................................202 C) Uzlaşılan Edimin İlâmlı İcraya Uygunluğu .......................................203 D) Uzlaşma Tutanağının İcra Müdürü Tarafından İncelenmesi .......203 E) Uzlaşma Tutanağının Şikâyet Üzerine  İcra Mahkemesi  Tarafından İncelenmesi ............................................................................204 III. XVI    F)  Uzlaşma Tutanağının İcrasının Geri Bırakılması  veya  Takibin İptali ...............................................................................................206 I. İtfa .........................................................................................................206 II. Erteleme ..............................................................................................207 III. Zamanaşımı .......................................................................................207 § 12.   UZLAŞMA TUTANAĞININ GEÇERSİZLİĞİ ve  İPTAL  NEDENLERİ .........................................................................................................209 A) Uzlaşma Tutanağında Geçersizlik ve İradeyi  Fesada  Uğratan Hallerin Varlığı ..........................................................................209 I. Uzlaşma Tutanağının Butlan Nedeniyle Geçersizliği...........210 1.  Ehliyet ................................................................................. 211  2.  Emredici Hukuk Kurallarına ve Ahlak Kurallarına  Aykırılık.............................................................................. 211  3.   Kamu Düzenine Aykırılık ................................................ 212  4.  İmkânsızlık ......................................................................... 212  5.   Şekle Aykırılık.................................................................... 212  II.  Uzlaşma Tutanağının Muvazaa Nedeniyle Geçersizliği .....212 III.  Uzlaşma Tutanağının İrade Sakatlığı Nedeniyle İptali ........213 1.   Hata (Yanılma)................................................................... 214  2.  Hile (Aldatma) ................................................................... 215  3.   Tehdit (Korkutma)............................................................. 216  IV.  Uzlaşma Tutanağının Gabin (Aşırı Yararlanma)   Nedeniyle İptali ................................................................................217 B) Uzlaşma Tutanağına Karşı İstirdat ve Menfi Tespit Davası .........218 C)  Uzlaşma Tutanağının Sahtelik İddiasıyla İptali Davası .................219 ÜÇÜNCÜ BÖLÜM  UZLAŞMA SAĞLAMA YÖNTEMLERİ  § 13.   AVUKATIN MÜVEKKİLİNİ UZLAŞMAYA  YÖNLENDİRMESİ  ve KARAR AĞACI ANALİZİ .........................................................................226 A) Uyuşmazlığın Çözümünde Uzlaşma  Sağlamanın  Yerindeliği ....................................................................................................226 B) Karar Ağacı Analizi ...................................................................................227 I. Avukat ile İş Sahibinin Yapacağı Karar Analizi .....................227 II.  Karar Analizinin Amacı .................................................................228 III. Karar Analizinin Faydaları ...........................................................229 IV. Yargılama Giderlerinin Değerlendirilmesi ..............................231 XVII § 14.   UZLAŞMA MÜZAKERELERİNE HAZIRLIK ...........................................232 A)  Uzlaşma Müzakerelerine Konu Olacak Uyuşmazlığa  İlişkin  Bilgilerin Toplanması ................................................................................233 B) Hedeflerin Belirlenmesi............................................................................234 C) Alt Sınırın Belirlenmesi ............................................................................234 D) Karşı Tarafın Önceliklerinin ve  Menfaatlerinin Tespit  Edilmesi.........................................................................................................235 E) Müzakere Yaklaşımının Belirlenmesi ..................................................236 F) Müzakerenin Prova Edilmesi .................................................................238 G) Müzakere Edecek Kişilerin Yetkilerinin Kontrolü ...........................238 § 15.   UZLAŞMA SAĞLAMADA KARŞILAŞILABİLECEK   MÜZAKERE YAKLAŞIMLARI ......................................................................240 A) Rekabetçi Yaklaşım ....................................................................................240 I. Tanım ve İlkeler ................................................................................240 II. İlk Teklifi Yapmak veya Yapmaktan Kaçınmak .....................242 III. Müzakerelere Çok Yüksek Bir Açılış Teklifiyle  Başlamak .............................................................................................242 IV. Mümkün Olduğunca Küçük Tavizler Vermek .......................243 V. “Kabul Et ya da Terk Et” Taktiği ................................................244 VI. Karşılık Ödün Bekleme Taktiği ve Taviz Hileleri ..................244 VII. Geri Adım Atmak ............................................................................245 VIII.  Blöf Yapmak ve Aldatmak ...........................................................246 IX. Psikolojik Savaş ................................................................................247 1.  Küçümsemek...................................................................... 248  2.   Tehdit Etmek...................................................................... 248  3.  “İyi Polis, Kötü Polis” Taktiği.......................................... 249  4.  Sayı Üstünlüğü .................................................................. 250  5.  Abartmak ve Suçluluk Hissi Yaratmak .......................... 250  6.  Devamlı Reddetmek ......................................................... 250  7.  Dikkat Dağıtmak ve Beklenenin Tersini Yapmak......... 251  8.  Öfke, Hiddet, Çöküntü ..................................................... 251  9.  Susmak................................................................................ 252  10. Kuzu Postunda Kurt ......................................................... 252  11. Zayıf Görünmek, Anlamıyormuş Gibi Yapmak ........... 252  12. Müzakere Yerinin Yaratacağı Stresten Yararlanmak.... 253  X. Kendinden Emin Duruş Taktiği ..................................................253 XI. Deneme Teklifleri Yapmak ...........................................................254 XVIII    XII. Yedek Taviz Taktiği.........................................................................254 XIII. “Ya Hep, Ya Hiç” Taktiği ...............................................................254 XIV. Zaman Kazanmak ve Kesin Vade Vermek ...............................255 XV. “Yetkim Yok” Taktiği .....................................................................256 XVI. Artan Talepler ve Son Dakika Eklemeleri Yapmak ...............257 XVII. Basılı Belgelerin Gücünden Yararlanmak ...............................257 XVIII. “Kaybedecek Bir Şeyim Kalmadı” Taktiği ............................258 XIX. Dava Seçeneğini Hatırlatmak .......................................................258 B) İşbirlikçi Yaklaşım......................................................................................258 C) Sorun Çözücü Yaklaşım ...........................................................................261 I. Tanım ve İlkeler ................................................................................261 II. Kişilerle Çatışmaktan ve İncitmekten Kaçınarak   Soruna ve Sürece Odaklanmak ....................................................262 1.   Kişileri Sorundan Ayrı Tutmak ....................................... 262  2.   İncitmekten Kaçınmak ...................................................... 263  3.   Çözülmesi Zor Konuları Sona Bırakmak ....................... 263  III.  Gerçek İlgi ve Menfaatlere Odaklanmak ..................................264 IV.  Çözüm İçin Seçenekler Üretmek .................................................265 V.  Tarafsız (Objektif) Kriterler Geliştirmek ...................................265 VI.  Müzakere Edilen Anlaşmaya En İyi ve En Kötü  Alternatif .............................................................................................266 D)  Uzlaşma Müzakerelerinde En Uygun Müzakere Yaklaşımı ........267 § 16.   AVUKATLARIN UZLAŞMA SIRASINDA  KULLANABİLECEKLERİ TEMEL YÖNTEM ve TAKTİKLER ............269 A)  Genel Olarak ................................................................................................269 B)  Görüşmeler İçin Elverişli ve Güvenli Bir Ortam Hazırlamak ......270 I. Müzakere Ortamı .............................................................................271 II. Oturma Düzeni .................................................................................272 III. Oturumların Süresi ..........................................................................273 C) Tarafları Süreç Hakkında Bilgilendirmek...........................................273 D) Taraflar Arasında Güven ve Eşitlik Sağlamak ..................................274 I. Güven Sağlamak ..............................................................................274 II. Eşitlik Sağlamak ...............................................................................275 E) Taraflar Arasındaki İletişimi Etkinleştirmek .....................................276 I. Avukatlık Hukukunun Müzakerelerdeki İletişim   Üzerindeki Etkileri ..........................................................................277 II.  Avukatların Birbirleriyle ve Taraflarla İletişimi .....................278 XIX III.  Müzakerelere İyi Bir Başlangıç Yapmak ...................................278 IV.  Müzakerelerde Etkili Konuşma ...................................................279 V.  Müzakerelerde Etkin Dinleme .....................................................280 1.   Bir Beceri Olarak Etkin Dinleme ..................................... 280  2.   Etkin Dinlemenin Faydaları............................................. 281  3.   Dinleme Hastalıkları ......................................................... 282  4.   Dinleme Sırasında Yapılmaması Gerekenler................. 283  VI.  Müzakerelerde Beden Dili ve Giyim..........................................284 1.   Beden Dilinin Uzlaşma Müzakerelerine Etkisi.............. 284  2.   Giyim Tercihlerinin Uzlaşma Müzakerelerine Etkisi ... 285  F)  Uyuşmazlık Konusunun Görüşülmesinin Önündeki  Engelleri Kaldırmak ..................................................................................286 I. Karşı Tarafı Sürece Dâhil Etmek .................................................287 II. Tekliflerin Doğru Tasarlanması ve İkna Kabiliyeti ...............288 III.  Duyguları Önemsemek ..................................................................289 IV. Kınamak ve İtham Etmek Yerine Tanımlamak  ve  Uyarmak .............................................................................................289 V. Arabuluculuk Seçeneği ..................................................................291 G) Gerginlikleri Azaltmak İçin Gerekli  Müdahalelerde  Bulunmak .....................................................................................................292 I.  Müdahalenin Şekli ve Müdahale Yapabilecek Kişiler ..........292 II. Uzlaşma Sağlama Dışında Dostane İletişim Geliştirme.......294 III. Çerçeveleme Yöntemi .....................................................................294 IV. Ortamı Yumuşatacak Ölçüde Mizaha Yer Vermek ...............296 V. Etik Dışı Taktik ve Davranışlarla Mücadele ............................296 H)  Doğru Tarzda Sorular Yöneltmek .........................................................297 I.  Açık Uçlu Sorular .............................................................................298 II.  Kapalı Uçlu Sorular .........................................................................299 III.  Rahatlatan, Konuşmaya Teşvik Eden Sorular .........................300 IV.  Rencide Etmekten Kaçınan Sorular ............................................301 V.  Yansıtma Soruları.............................................................................302 İ)  Müzakerelerde Gerçek İhtiyaç ve Menfaatlerin  Görüşülmesini Sağlamak .........................................................................303 I.  Uzlaşma Sağlamada Pozisyonlar Üzerinden  Müzakere  ve Zararları.........................................................................................303 II. Uzlaşma Sağlamada Menfaatler Üzerinden  Müzakere  ve Yararları.........................................................................................304 XX    III. “Neden” Sorusunun Cevabını Aramak ....................................305 IV. Temel İnsan İhtiyaçlarını Dikkate Almak ................................307 J) Gerçekçi Seçenekler Üretilmesine Yardımcı Olmak........................307 I. Sağlıklı Düşünmeye Yardımcı Olmak .......................................308 II.  Pastayı Genişleterek Seçenekleri Artırmak ..............................309 III.  Beyin Fırtınası ile Seçenek Üretmek ...........................................309 IV.  Seçeneklerin Kanuni ve Emsal Ölçütlere Göre   Değerlendirilmesi ............................................................................310 1.   Seçeneklerin Uzlaşma Sağlamanın Kapsamına   Uygunluğunun Değerlendirilmesi.................................. 311  2.   Seçeneklerin Kanuna, Ahlaka Uygunluğunun  Denetlenmesi...................................................................... 311  3.   Seçeneklerin Uygulama İmkânının Denetlenmesi........ 311  4.   Tarafların Birden Fazla Kişiden Oluşması Hâlinde   Seçeneklerin Değerlendirilmesi....................................... 312  5.   Avukatın Seçenek Üretme Sırasında Çıkar  Çatışmasına  Neden Olmaktan Kaçınma  Yükümlülüğü..................................................................... 312  6.   Seçeneklerin Emsal Durumlara Göre   Değerlendirilmesi .............................................................. 313  K)  Uzlaşma Sağlamaya En İyi ve En Kötü Alternatifin  Tespit  Edilmesi.........................................................................................................314 L)  Muhtemel Uzlaşma Alanının Tespit Edilmesi ..................................315 M)  Müzakerelerde Gelinen Aşamanın Not Alınması,  Yeni  Gündemin Belirlenmesi ...........................................................................315 DÖRDÜNCÜ BÖLÜM  UZLAŞMA SAĞLAMANIN UYGULANMASI   ÖNÜNDEKİ  ENGELLER ve   ÇÖZÜM ÖNERİLERİ  § 17.   GENEL OLARAK MÜZAKERE ENGELLERİ ...........................................320 A)  Tarafların Muhtemel Davaya İlişkin Beklentilerinin  Farklı  Olması ............................................................................................................320 B)  Tarafların Emsal Karar Elde Etmek İstemesi .....................................321 C)  Taraflardan Birinin Uyuşmazlık Hakkında Daha Çok   Bilgiye Sahip Olması .................................................................................321 D)  Duygusal Engeller......................................................................................322 E)  Temsilcilerden Kaynaklanan Sorunlar ................................................323 XXI F)  İletişim Eksikliğinden Kaynaklanan Sorunlar ..................................323 G)  Teklif ve Önerilere Tepkisel Olarak Karşı Konulması ....................324 H)  Taraflar Arasında Başka Uyuşmazlıkların Olması ..........................324 İ)  Tarafların Risk İştahının Farklı Olması ...............................................325 J)  Müzakerelerde Kullanılan Bilinçli Taktikler .....................................326 § 18.   HUKUK EĞİTİMİNDEN ve AVUKATLARDAN   KAYNAKLANAN ENGELLER ......................................................................327 A)  Hukuk Eğitiminin Avukatların Müzakere ve Uzlaşma   Becerileri Üzerindeki Etkisi.....................................................................327 B)  Avukatların Müzakere Bilgi ve  Becerilerinden Yoksun  Olması ............................................................................................................329 C)  Avukatların Benimsedikleri Müzakere Yaklaşımının   Uzlaşma Sağlamaya Olumsuz Etkileri ................................................333 D)  Taraf Avukatlarının Uzlaşma Sağlama Konusundaki  Eğilim  ve Bilgi Düzeylerindeki Farklılık ..........................................................334 E)  Klasik Avukatlıktan Yeni Avukatlığa Geçişteki Gecikme .............334 F)  Avukatlar ile Müvekkilleri Arasında Yaşanan Ücret  Temelli  Çıkar Çatışması, Avukatlık Ücreti Konusundaki Alışkanlık  ve Kabuller ...................................................................................................336 G)  Avukatların Uzlaşma Sağlamaya Başvurma Kararlarını  Olumsuz Yönde Etkileyen Psikolojik Faktörler................................338 H)  Avukatların Rollerini Abartmaları .......................................................338 I)  Avukatların Aşırı Kendine Güven Sergilemesi ................................339 § 19.   İŞ SAHİPLERİNDEN KAYNAKLANAN ENGELLER ...........................341 A)  Toplumun Avukata Bakışı ve Avukattan Beklentileri ...................341 B)  İş Sahiplerinin Uzlaşma Sağlama Hakkında  Bilgisiz ve  İsteksiz Olması ............................................................................................342 C)  Dava Alışkanlığındaki Artışın Engellenememesi ............................343 D)  Uyuşmazlıkları Devlet Güvencesinde, Adliyelerde Çözüme  Kavuşturma Arzusu ..................................................................................345 E)  Avukata Uzlaşma Olasılığının Tükenmesinden  Sonra  Başvurulması ...............................................................................................345 F)  Toplumda Koruyucu / Önleyici Avukatlık  İhtiyacının  Gelişmemiş Olması ....................................................................................346 G)  Uzlaşma Sağlamaya ve Sonucuna Güvenmeme ..............................347 H)  Tarafların Bir Araya Gelmesi ve Uzlaşma Teklifini  Kimin  Yapacağı Sorunu.........................................................................................348 XXII   Taraflar Arasında Avukatlık Hizmetinden Yararlanmada   Yaşanan Eşitsizlik.......................................................................................349 J)  Uyuşmazlığın Çok Taraflı Olmasının Yarattığı Zorluklar ............350 § 20.   MEVZUATTAN KAYNAKLANAN ENGELLER ....................................351 A)  Uzlaşma Sağlamanın Zamanaşımı ve Hak Düşürücü   Süreleri Durdurmaması ...........................................................................351 B)  Temel Kavramlar ve Avukatın İşlevindeki Belirsizlik ...................352 C)  Uzlaşma Sağlamayla Çözülebilecek Uyuşmazlıklar   Konusunda Yargıtay İçtihatlarının Yarattığı Belirsizlik ................355 D)  Yönetmelikle Bir Müzakere Yaklaşımı  Belirlenmesinin  Uygun Olmaması .......................................................................................356 E)  Uzlaşma Tutanağına İlişkin Şekilci Düzenleme ...............................357 F)  Uzlaşma Tutanağının İspat Gücünün  Artırılması Gerekliliği ....358 G)  Uzlaşma Müzakerelerinin Gizliliği ile Kullanılamayacak   Delil ve Beyanların Düzenleniş Şekli ...................................................358 H)  Dostane Çözüm Yollarının Meslek Kuralları ve Sözleşme  Şartları ile Özendirilmesi Gerekliliği ...................................................361 I)  Uzlaşma Sağlamanın Adli İstatistik Sistemi Dâhilinde   Ölçülmesi Gerekliliği ................................................................................361 J)  Kanuni Düzenleme Önerisi.....................................................................362   SONUÇ................................................................................................................. 367  ÖZET..................................................................................................................... 369  ABSTRACT.......................................................................................................... 371  E  K  L  E  R........................................................................................................... 373  I.  UZLAŞMA TEKLİF MEKTUBU ÖRNEĞİ .........................................373 II.  UZLAŞMA TUTANAĞI ÖRNEĞİ........................................................375   KAVRAMLAR DİZİNİ...................................................................................... 377  I)